Զուգահեռները թողնում եմ ձեզ
1896 թ․ Կովկասի կառավարչապետ նշանակվեց իշխան, գեներալ-ադյուտանտ Գրիգորի Գոլիցինը՝ լուսանկարում պատկերվածը։ Սա ակնհայտ հայատյաց էր, որը բացեիբաց հռչակեց․ «Այնպես կանեմ, որ միակ հայի խրտվիլակը մնա Թիֆլիսի թանգարանում»։
Ձգտելով իրականացնել իր հակահայ քաղաքականությունը, նա փորձեց հակադրություններ սերմանել ազգամիջյան, ի մասնավորի դարեր շարունակ միմյանց հետ համակից ապրած հայերի ու վրացիների, փոխհարաբերություններում։
Ստանալով ցարի հավանությունը, նա 1903 թ․ հունիսին հրապարակեց հայ եկեղեցու գույքի, ունեցվածքի բռնագրավման մասին օրենքը։ Ըստ էության, պետական օրենսդրական ակտով փորձ արվեց վերացնել հայ ժողովրդի գոյատևման հիմքը՝ Հայ Առաքելական եկեղեցին, և արևելահայությունն առհասարակ՝ «գլխատելով» այն։ Բռնագրավվեցին եկեղեցապատկան կալվածքները, հասութաբեր հաստատությունները, շարժական և անշարժ գույքը, իսկ կանխիկ գումարը կազմեց 1 մլն 775 հազար ռուբլի։
Ժողովուրդը, բնականաբար, ոտքի ելավ, ըմբոստացավ, տեղի ունեցան համատարած ընդհարումներ ոստիկանության ու զորքերի հետ, որոնց զոհ գնացին բազմաթիվ հայորդիներ։ Իսկ Հնչակյան կուսակցության երեք անդամներ 1903 թ․ հոկտեմբերի 13-ին մահափորձ իրականացրին Գոլիցինի դեմ, ինչի հետևանքով նա վիրավորում ստացավ, ստիպված հեռացավ Կովկասից, ու տխրահռչակ օրենքը 1905-ին վերացրեց ցարը։
Գոլիցինի խոսափողն էր «Кавказ» պաշտոնաթերթի անսպեռ խմբագիր Վ․ Վելիչկոն, որը պարբերաբար հանդես էր գալիս Ա․ Մանթաշյանցի դեմ նողկալի հրապարակումներով և նրան անվանում «բարեգործության ախտով տառապող» անձնավորություն։
------------
Կհամարձակվեմ ասել, որ ես հիմնովին, ամբողջովին ուսումնասիրել եմ հայոց բարեգործության պատմությունը և ամենայն պատասխանատվությամբ կարող եմ պնդել, որ հայոց բարերարության գագաթը Ալեքսանդր Մանթաշյանցն է, որի հետ կարող է համեմատվել միայն Սամվել Կարապետյանը։
Խաչատուր ԴԱԴԱՅԱՆ
Հեղինակի նյութեր
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
Ինչպե՞ս սահմանել համաշխարհային պատերազմը
Դա այն է, երբ հակամարտության մեջ են մտնում մեծ տերությունների երկու դաշինքներ, և պատերազմը մղվում է մի քանի տարածաշրջաններում միաժամանակ։Իրանի ԱԳՆ-ն հայտարարել է, որ ուկրաինական ուժերը հարված են հասցրել իրանական նավին։ ԱՄՆ-ը Ռուսաստանին մեղադրել է ԱՄՆ ուժերի դեմ Իրանին հետախուզական օգնություն ցուցաբերելու մեջ...
